Henk-Jan Westeneng, neuroloog en onderzoeker bij het ALS Centrum, heeft de UMC Utrecht Brain Center Thesis Prize 2026 gewonnen voor zijn proefschrift over ALS. Dit proefschrift is het wetenschappelijke document dat hij schreef als promovendus om zijn promotieonderzoek te presenteren. De prijs is op 16 oktober uitgereikt tijdens de jaarlijkse Research Day van het UMC Utrecht Brain Center.

“Fantastisch! Het is een grote eer om uit al die mooie proefschriften in het UMC Utrecht Brain Center te worden gekozen”, zegt Henk-Jan. Tijdens Research Day vertelt hij het publiek over zijn onderzoek.

Een proefschrift als puzzel

In zijn proefschrift, die hij heeft afgerond in 2024, bestudeert Henk-Jan ALS-factoren die van invloed zijn op het ontstaan van de ziekte. Dit gaat om de eerste factoren tot uiteindelijk het overlijden. “Ik probeer zoveel mogelijk puzzelstukjes samen te brengen voor het oplossen van de ALS-puzzel. Mijn doel is bij te dragen aan effectievere behandelingen en uiteindelijk aan preventie van ALS.”

Hij kijkt daarbij vanuit verschillende invalshoeken: hoe vaak ALS voorkomt en wat daarbij meespeelt, wat hersenscans laten zien, hoe ALS het denken en gedrag beïnvloedt en hoe het ziekteverloop beter te voorspellen is. Ook legt hij in zijn promotieonderzoek verbindingen met genetica en het ontwerp van medicijnstudies. Lees meer over zijn promotieonderzoek in dit artikel.

Waar werkt hij nu aan?

Ook nu zijn promotieonderzoek al even is afgerond, werkt Henk-Jan nog steeds aan dezelfde doelen. Samen met zijn team voert hij onder andere de grootste epidemiologische studie ter wereld naar ALS uit om te onderzoeken waar ALS voorkomt en welke factoren hier invloed op hebben. “Met heel veel data willen we een 24/7-‘filmpje’ maken van het leven van mensen voordat ze ziek worden, en dat vergelijken met mensen die gezond blijven. Met zo’n 24/7-’filmpje’ brengen we on andere in kaart waar mensen woonden en werkten, welk werk ze deden en aan welke stoffen en andere omgevingsfactoren ze blootgesteld werden tijdens werk en leven.”

Een woord van dank

Henk-Jan wil als eerst de duizenden mensen met ALS en de gezonde deelnemers bedanken die aan het onderzoek hebben meegedaan. “Helaas leven veel van hen niet meer, maar hun bijdrage wordt nog steeds gebruikt om ALS uiteindelijk te kunnen behandelen of voorkomen.” Ook bedankt hij het team van het ALS Centrum voor hun inzet en betrokkenheid en zijn promotoren Leonard van den Berg en Jan Veldink. “Onder hun bezielende leiding is mijn proefschrift tot stand gekomen. Zij delen dus eigenlijk ook in deze prijs.”

Gefeliciteerd, Henk-Jan!