Uit huidcellen van patiënten worden zenuwcellen, spiercellen en mini-hersenmodellen (organoïden) gekweekt in het laboratorium. Met deze patiëntmodellen kunnen we de ziekteprocessen van ALS beter begrijpen.
Omschrijving en doel
In verschillende onderzoeksprojecten bestuderen we hoe ALS zenuwcellen en spiercellen aantast. Deze onderzoeksprojecten zijn onderdeel van het meerjarige onderzoeksprogramma GoALS. We bestuderen de veranderingen door ze in het laboratorium na bootsen in zenuwcellen, spiercellen en gekweekte mini-hersenmodellen (organoïden), die gekweekt worden uit huidcellen van patiënten. Deze studies helpen ons om te begrijpen wat er bij ALS in de cellen gebeurt en om in de toekomst mogelijk de ziekte te behandelen.
Studieopzet
Project: Onderzoek naar spiercellen en de zenuw-spierverbinding
We bouwen in het lab 3D-spiercelmodellen om de ziekte ALS beter te begrijpen, op functioneel en moleculair niveau. Daarnaast testen we specifiek hoe mutaties in het TDP43-gen de verbinding tussen zenuwen en spieren beïnvloeden.
Project: Extracellulaire vesikels (EV’s)
We hebben ontdekt dat extracellulaire vesikels (EV’s) – kleine blaasjes met moleculen die door cellen worden afgegeven – schadelijke signalen kunnen overdragen van ALS-cellen naar gezonde cellen. In een ander onderzoek stelden we vast dat EV’s afkomstig van gezonde stamcellen sommige processen in neuronen van ALS-patiënten konden herstellen. We zetten dit onderzoek voort om erachter te komen welke moleculen in de EV’s de ziekte verspreiden, zodat we deze gericht kunnen aanpakken.
Project: Hersenorganoïde-studies
Hersenorganoïden zijn kleine, in het laboratorium gekweekte modellen, waarin verschillende typen hersencellen samen een model vormen van de hersenen. In hersenorganoïden hebben we nieuwe eiwitten gevonden die mogelijk een rol spelen bij ALS. Ook hebben we nieuwe tools ontwikkeld om TDP43-ALS ziekteprocessen hierin na te bootsen, zodat we de verspreiding van de ziekte van het ene celtype naar het andere kunnen bestuderen. In andere experimenten hebben we aangetoond dat organoïden onder stress ALS-achtige kenmerken vertonen, zoals veranderingen in TDP43, problemen in de celdeling en verhoogde celdood.
Deelnamecriteria
Deze studie is niet open voor deelname. De NMZ Biobank vormt de basis voor dit onderzoek. Voor de NMZ Biobank kunt u zich aanmelden op de studiepagina van de NMZ Biobank.
