Airstacken – informatie voor patiënten

Bij ALS en PSMA kunnen de spieren die nodig zijn voor het ademen en hoesten zwakker worden. Hierdoor lukt het minder goed om diep in te ademen en krachtig te hoesten. Slijm kan minder goed opgehoest worden, waardoor de kans op een luchtweginfectie groter wordt. Als je langere tijd minder diep ademhaalt, kan de borstkas minder soepel worden. Ook kunnen delen van de long minder goed open blijven.

Door middel van het stapelen van lucht met een beademingsballon lukt het om dieper in te ademen en krachtiger te hoesten. Dit wordt ‘airstacken’ genoemd. Als je verkouden bent en meer slijm hebt, kan airstacken helpen om slijm beter op te hoesten. Bespreek met jouw behandelaar of en hoe vaak je airstacken in zo’n situatie kunt gebruiken.

Wanneer starten met airstacken?

Jouw behandelaar bepaalt of je in aanmerking komt voor airstacken. Dit kan de revalidatiearts, fysiotherapeut of een behandelaar van het centrum voor thuisbeademing zijn. De hoestkracht speelt hierbij een belangrijke rol. Jouw behandelaar kijkt daarnaast naar je klachten en kan de ademhaling en hoestkracht meten.

Als je zelf merkt dat je moeite hebt met het ophoesten van slijm, neem dan contact op met een van je behandelaren.

De techniek van airstacken

Door te oefenen lukt het meestal om steeds beter en meer lucht te stapelen. De voorkeur gaat ernaar uit om zelf in de ballon te knijpen. Als dit niet haalbaar is, is er hulp van iemand anders nodig.

De basis

Het stapelen van lucht (airstacken) gaat in de basis volgens een vast ritme:

1. Begin met rustig uitademen.
2. Knijp in de ballon en adem tegelijk in.
3. Houd de ingeademde lucht vast.
4. Knijp opnieuw in de ballon en adem tegelijk in. Je bent nu lucht aan het stapelen.
5. Herhaal dit totdat je longen zo vol mogelijk zitten.
6. Houd als het lukt de adem nog kort vast.
7. Adem daarna rustig uit of hoest krachtig.

Instructievideo’s

Jouw behandelaar leert je hoe je op de juiste manier kunt airstacken. De onderstaande video’s laten de techniek nog een keer zien en helpen je om thuis verder te oefenen. Hier wordt de ‘basis methode’, maar ook de basis methode met hulp, weergegeven.

De video’s over het airstacken met mondneusmasker en eenrichtingsklep, met hoest en de variaties bij een verminderde handfunctie zijn onderaan deze pagina te vinden.

Filmpje 1: Basis methode zelfstandige uitvoering:

Filmpje 2: Basis methode met hulp:

Wat helpt om goed te kunnen airstacken?

Airstacken kan in het begin lastig zijn. Net als bij het aanleren van een nieuwe vaardigheid, is het belangrijk om te oefenen. Vaak zijn er manieren om het airstacken makkelijker te maken. Hieronder lees je waar je op kunt letten.

Het juiste moment

Het is belangrijk dat je de lucht inademt op het moment dat je in de ballon knijpt. Als je te vroeg of te laat inademt, komt de lucht minder goed binnen.

Tip: Probeer eerst rustig in en uit te ademen en het knijpen in de ballon af te stemmen op je inademing. Als dat goed gaat, kun je beginnen met het stapelen van lucht.

Hoe hard moet je in de ballon knijpen?

Als je heel hard en snel in de ballon knijpt, komt er in één keer veel lucht vrij. Dat kan lastig zijn om in te ademen. Als je juist heel zacht en langzaam knijpt, komt er weinig lucht vrij en merk je misschien nauwelijks verschil.

Tip: Begin daarom rustig en zacht. Samen met je behandelaar kun je uitproberen hoeveel lucht prettig is en goed lukt.

Hoeveel keer stapelen?

Hoe vaak je stapelt, verschilt per persoon. Vaak is drie keer stapelen genoeg, maar soms zijn twee, vier of vijf keer beter passend. Je behandelaar kan samen met jou bepalen wat het meest passend is.

Tip: Een vol gevoel in je borstkas of het opbollen van je wangen kan betekenen dat je genoeg lucht hebt ingeademd. Als het airstacken niet prettig voelt, bespreek dit dan met je behandelaar. Soms kan het helpen om minder vaak achter elkaar lucht te stapelen.

Communicatie met je helper

Als iemand anders de ballon voor je gebruikt, is het belangrijk om goed met elkaar af te spreken wat er gebeurt en hoe je met elkaar communiceert, ook tijdens het airstacken.

Tip: Spreek elke stap duidelijk uit. Bijvoorbeeld: “Adem in – adem uit – adem in – houd vast – adem in – houd vast – adem in – adem uit.”

Overige instructievideo's

Zie onderstaande instructievideo’s voor het airstacken met mondneusmasker en eenrichtingsklep, met hoest en de variaties bij een verminderde handfunctie:

Filmpje 3: airstacken met mondneusmasker en éénrichtingsklep (one way valve):

Filmpje 4: airstacken met hoest:

Filmpje 5: zelfstandig airstacken met de knieën:

Filmpje 6: zelfstandig airstacken met de handballon onder de bovenarm: