Computeraanpassingen

17 maart 2023
Geschreven door:
rinske-maathuis2
Rinske Maathuis
Ergotherapeut

Samenvatting van het artikel

  • Er zijn verschillende aanpassingen mogelijk zodat u met minder functionerende handen het toetsenbord en/of de muis van de computer kunt gebruiken.
  • Dit kunnen zijn aanpassingen aan: het toetsenbord, software of de muis.
  • Laat uzelf goed informeren over de vele mogelijkheden door een ergo- of logopedist uit uw ALS-behandelteam.
  • Of een computeraanpassing vergoed wordt door ze zorgverzekeraar verschilt per geval.

Er zijn aanpassingen waarmee u met minder functionerende handen het toetsenbord en/of de muis van de computer kan gebruiken. Samen met uw ergotherapeut kunt u bekijken en bespreken welke aanpassingen geschikt zijn in uw situatie.

Aanpassingen van het toetsenbord

Schermtoetsenbord

Het toetsenbord kan op het beeldscherm worden weergegeven. Een toets wordt geselecteerd met de muis of een ander aanwijsapparaat, een vinger of een styluspen. Het schermtoetsenbord is vaak gemakkelijker dan typen, wanneer de handfunctie minder is geworden.

Mini-toetsenbord

Een mini-toetsenbord is een verkleind toetsenbord en hierdoor geschikt voor gebruikers met een klein bereik. Dit toetsenbord kan ook goed bediend worden met één hand.

Afdekraster

Voor mensen met een beperkte coördinatie van de arm en hand is er een mini-toetsenbord met afdekraster. Doordat de toetsen verzonken liggen, kan de gebruiker de hand op het toetsenbord laten rusten en is er minder kans op misslagen. Het raster is gemaakt van metaal en voorzien van vierkante gaten in de vorm van de toetsen.

Typespalk

De typespalk is een individueel op maat gemaakte spalk voor mensen die moeite hebben om de juiste toetsen te raken bij het typen. Vaak zitten de andere vingers in de weg en worden meerdere toetsen tegelijkertijd aangeraakt.

Lees meer over toetsenbordaanpassingen op de hulpmiddelenwijzer.

Software-aanpassingen

Woordvoorspelling

Bij het intypen van één of meerdere letters zorgt woordvoorspelling software ervoor dat de woorden die eerder gebruikt zijn en/of beginnen met dezelfde letters op het scherm verschijnen. De gebruiker kan het gewenste woord selecteren en zo gemakkelijker tekst invoeren.

Eenknopsbediening

Het is mogelijk om een computermuis aan te passen. Dit kan door de software aan te passen, een andere muis in te zetten of de functies van de muis aan te passen.

Dankzij muisknop-software (hieronder verder beschreven) kan de gebruiker de meeste muisklikfuncties met een enkele knop bedienen. Zo kan men een linker muisklik omzetten naar een rechter muisklik of dubbelklik of een knop indrukken in plaats van iets te verslepen.

Muisaanpassingen

Verticale muis

De verticale muis vermindert de belasting voor de onderarm en schouder. Dankzij de verticale positie draait de gebruiker de onderarm niet op een onnatuurlijke manier naar binnen, zoals bij de traditionele ‘platte’ muis wel het geval is. De gebruiker laat de pink op de basis van de muis steunen en de duim wordt gebruikt om de knoppen te bedienen (links en rechts muisklik).

Trackball

Een ‘trackball’ (Engels voor ‘aanwijskogel’) is een muis waarbij de cursor op het beeldscherm verplaatst wordt met behulp van een kogel (een grote knikker) die met de vingers bewogen wordt. Net als de computermuis heeft de trackball twee toetsen.

 

Touchpad

Een touchpad of aanraaktableau is een aanwijsscherm dat men bedient met een vinger of muispen (stylus). Via het touchpad wordt de cursor op het beeldscherm verplaatst en geeft de gebruiker klikopdrachten.

 

Hoofdbesturing

Met hoofdbesturing kan de muiscursor van de computer met het hoofd bestuurd worden. Hier zijn verschillende mogelijkheden voor. Een kastje op het beeldscherm van de computer zendt onzichtbare lichtsignalen uit en vangt deze weer op. Een heel klein stickertje op het voorhoofd of op de bril van de gebruiker vertaalt deze signalen in beweging van de muiscursor op het beeldscherm. Omdat er geen vaste draadverbinding met de computer nodig is, kan de gebruiker zich vrij bewegen.

De hoofdmuis kan samen gebruikt worden met een licht bedienbare schakelaar en in combinatie met een schermtoestenbord, waardoor volledige bediening van de computer mogelijk is.

 

Oogbesturing

Bij een computer met oogbesturing zitten in een kastje boven het beeldscherm cameraatjes die de ogen van de gebruiker volgen. Oogbesturing is directer en sneller dan hoofdbediening. Je kijkt naar een vakje en de computer reageert direct. Deze manier van bedienen kan wel vermoeiend zijn voor de ogen. Meer informatie vindt u bij oogbesturing.net

 

Minimal Movement Switch (MMS)

De MMS (Minimal Movement Switch) is een schakelaar die kan worden geactiveerd met minimaal kleine bewegingen. Communiceren en alarmeren wordt daardoor toch weer mogelijk. De beweging kan bijvoorbeeld gemaakt worden door een oogknipper, wenkbrauw of beweging van een wang.

 

Blaas/zuigsysteem

Met een muis met een blaas/zuigsysteem kan iemand alle functies van de muis met de mond bedienen. Een vrij positioneerbare arm plaatst het mondstuk voor de mond van de gebruiker. Hij of zij bestuurt de muis door het mondstuk naar de gewenste richting te bewegen. Door te blazen of te zuigen kan de gebruiker de verschillende muisfuncties activeren. Om deze muis te kunnen gebruiken, moet de gebruiker voldoende controle hebben over de hoofd- en mondmotoriek. Voor het blazen en zuigen is een minimale vaardigheid noodzakelijk.

 

Voordelen Aandachtspunten
  • Eigen computer blijven gebruiken
  • Tempo kan lager gaan liggen
  • Veel mogelijkheden
verticale-joystick-muis

Verticale joystick muis (bron: Ergo2go)

touchpad

Touchpad

Overleg met de ergotherapeut van het ALS-behandelteam

Het is belangrijk dat de gebruiker zich goed laat informeren door de ergotherapeut of logopedist over de voor- en nadelen van elk type besturing. Zij hebben ervaring met de aanvraag van dergelijke gespecialiseerde hulpmiddelen en weten wat u van deze hulpmiddelen kunt verwachten. Vraag ook de leverancier naar alle voor- en nadelen, snelheid van levering en hoe snel zij hulp kunnen bieden als er reparatie nodig is.

Aanvragen van computeraanpassingen

Er is een verwijsbrief met de medische diagnose (machtiging) van de revalidatiearts of  een specialist met een ergotherapeutisch rapport van eisen nodig voor het aanvragen van computeraanpassingen. De aanvraag kan gestuurd worden naar de zorgverzekeraar of naar een door de zorgverzekeraar gecontracteerde leverancier (adressen op te vragen bij de zorgverzekeraar). Controleer bij uw zorgverzekeraar waar de aanvraag naartoe gestuurd moet worden. Zorgverzekeraars hebben hierover afspraken gemaakt met leveranciers. De leverancier zal een afspraak maken met de gebruiker voor de indicatiestelling en het uitproberen van het hulpmiddel (de passing). De zorgverzekeraar bepaalt of er een vergoeding voor een computeraanpassing is

Heeft u feedback op dit artikel? Laat het ons weten!

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.